साता-याचें दैव का दैवांचा सतारा: Page 10 of 15

महाराष्ट्रांतून हद्दपार होणार नाहीं तोपर्यंत आपल्याला खरेंखुरें स्वराज्य लाभणार नाही. या संप्रदायाच्या स्वराज्यद्रोही लीला जर नीट विचारांत घेतल्या नाहींत, तर तुमच्या पदरांत पडणारें स्वराज्य म्हणजे ब्राम्हण-भोजनांतल्या खरखट्या पत्रावळी हें खूप ध्यानांत ठेवा.

-------------------------------------

छत्रपति प्रतापसिंहानें ब्राम्हणेंतरांची सुरू केलेली चळवळ हाणून पाडण्यासाठी, खुद्द त्यालाच पदभ्रष्ट करून मुळांतलाच कांटा उपटण्याची बाळाजीपंत नातूंच्या राष्ट्रीय कंपूची जी तयारी झाली, तिकडे आपण आतां वळू. हरप्रयत्नानें घरभेदी करून फोडलेल्या आप्पासाहेब भोसल्याला ता. २४ मार्च १८३९ रोजी नातूने रेसिदंट ओवन्सच्या चरणांवर नेऊन घातलें व त्याच्या झेंड्याखाली सर्व स्वराज्यद्रोही गुप्तकटवाल्यांची मर्कटसेना भराभर जमा केली. कंपनी सरकारच्या गव्हर्नरापर्यंत सर्वांना प्रतापसिंहांविरुद्ध चिथावून देऊन, हा राजा इंग्रजांचें राज्य उलथून पाडण्याचा गुप्त कट करीत आहे, आम्ही सर्व पुरावा आपल्याला देतों, माबाप कुंफणी सरकारची आम्हांला पूर्ण मदत असावी, असा मंत्र फुंकून रेसिदंट ओवन्सला नातूकंपूने आपलें तोंड बनविलें. राजकीय बाब ओवन्सच्या मार्फत अशी पेटवून दिली, तो इकडे (अ) धुर्ममार्तंड चिंतामणराव सांगलीकर यांनीं. वेदोक्त पुराणोक्त तंटा उपस्थित करून छत्रपतींच्या विरुद्ध, कंपनी सरकारकडे धार्मिक जुलमाबद्दल फिर्यादीच्या अर्जांची भेंडोळी रवाना करण्यासाठी आपली ब्राम्हणसेना जय्यत उभी केली. आज ज्याप्रमाणें ब्राम्हणेतरांविरुद्ध व विशेषत: सत्यशोधकांविरुद्ध अत्याचारांच्या खोट्यानाट्या फिर्यादींची दंगड उडालेली आहे, त्याचप्रमाणें चिंतामणरावाच्या ब्राम्हणसैन्यानें आपला शंखध्वनी संप्रदाय मोठ्या नेटानें चालू केला. हे राष्ट्रीय ब्राम्हण नुसत्या कागदी अर्जांच्या कारस्थानावरच अवलंबून बसले नाहीत. निरनिराळ्या वेळी कंपनी सरकारच्या मोठमोठ्या अधिका-यांच्या छावण्यापुढें हजारों ब्राम्हणांनी जमून जाऊन प्रतापसिंहांच्या विरुद्ध धार्मिक व सामाजिक अत्याचारांची अकांडतांडवपूर्वक कोल्हेकुई करण्याची सुरवात केली. चिंतामणरावानें तर नांतूचे व्याही कुप्रसिद्ध निळकंठ शास्त्री थते यांच्या अध्वर्युत्वाखाली ब्राम्हणेतरांना, विशेषत: मराठ्यांना व कायस्थ प्रभूंना ‘शूद्राधम चांडाळ’ ठरविणारे (अ) धार्मिक ग्रंथ लिहून प्रसिद्ध करण्याची एक मोठी गिरणीच सांगलीला काढली. छत्रपतींकडून होणा-या ब्राम्हणांवरील अत्याचारांच्या बनावट हकीकती जिकडे तिकडे बेसुमार पसरविण्याच्या कामगिरीने त्या वेळच्या ब्राम्हण स्वयंसेवकांनी अदभूत ‘राष्ट्रीय’ कामगिरी बजाविली. विशेष चीड येण्यासारखी गोष्ट म्हणजे ज्या शिवाजी महाराजांनी या कृतघ्न ब्राम्हणांच्या बापजाद्यांची जानवेशेंडी रक्षण केली, त्याच शिवाजींचा अस्सल वंशज प्रतापसिंह छत्रपति हा ‘हिंदूचं नव्हे, हा हिंदु धर्माचा वैरी आहे’ अशा अर्थाचे मोठमोठे जाहिरनामें चिंतामणराव सांगलीकरानें शहरोशहरीं व खेडोखेडी सर्व हिंदुस्थानभर फडकविण्यांत बिलकूल कमतरता केली नाही ! इतकें झालें तरी नातूकंपूच्या मार्गांत एक मोठा कांटा अझून शिल्लकच होता आणि तो मात्र कसल्याहि लांचलुचपतीला बळी न पडण्याइतका भक्कम व सडेतोड होता. तो कोण म्हणाले, तर ज्याला आद्य छत्रपति शिवाजी महाराज बाळाजी माझा प्राण आहे, असे म्हणत असंत, त्या बाळप्रभु चिटणीसांचा अस्सल वंशज बळवंतराव मल्हार चिटणीस हा होय. बळवंतराव जर आपल्या चिटणिशीवर चुंकून माकून कायम राहता, तर त्याच्या चिटणिशी लेखणीच्या घोड्यांनी नातूकंपूच्या घरादारावर गाढवांचे नांगर फिरविले असते परंतु चित्पावनी काव्याची पोच जबरदस्त !

-------------------------------------

बळवंतरावाचा पराक्रम नातू जाणून होता. चिटणिस कायम असेपर्यंत छत्रपतींचा रोमही वाकडा होणार नाही, ही त्याची पूर्ण खात्री होती. चिटणिशी लेखणीपुढे परशुरामाच्या वरप्रसादाची पुण्याई वांझोटी ठरणार हा अनुभव त्याच्या डोळ्यापुढे होतां म्हणून हा चिटणिशी काटा उपटण्यासाठी नातूने कर्नल ओवन्सकडून बळवंतराव चिटणिसाला एकाकी अचानक पकडून बिनचौकशीनें पुण्याच्या तुरुंगात फेकून दिले. बिनचौकशीने अटक करण्याच्या ब्रिटिश नोकरशाहीच्या पद्धतीविरुद्ध ‘अन्याय’ ‘अन्याय’ म्हणून कोलाहल करणा-या राष्ट्रीयांनी आपल्या संप्रदायाच्या पूर्वजांचे हे हलकट कृत्य विचारांत घेण्यासारखे आहे. चिटणीसाचा काटा अशा रीतीनें उपटल्यावर नातूचा मार्ग बिनधोक झाला. छत्रपतींच्या राजवाड्यांतील अनेक, प्रामाणिक नोकरांना पकडून, लाच देऊन, माराहाण करून, नानाप्रकारचे खोटे दस्तऐवजी पुरावे तयार केले व रेसिडेंटापुढें खोट्या जबान्या देवविल्या. कांही नातूच्या कारस्थानास बळी पडले व कांही स्वामिनिष्ठेला स्मरून आनंदानें तुरुंगात खितपत पडले. बाळकोबा केळकर या कुबुद्धिमान गृहस्थाने बनावट सह्या शिक्के बनविण्याचे राष्ट्रीय कार्य हाती घेतलें. प्रतापसिंह छत्रपति हा ब्राम्हणांचा